NGỪA THAI TRONG THỜI GIAN CHO CON BÚ SỮA MẸ
Sau sinh bao lâu các bà mẹ có thể thực hiện các biện pháp tránh thai là câu hỏi mà phòng khám thường nhận được từ các bà mẹ bỉm sữa
Kế hoạch hóa gia đình sau sinh hay nói cách khác là tránh thai sau sinh nhằm mục đích ngăn ngừa mang thai ngoài ý muốn và giữ khoảng cách giữa các lần mang thai. Tránh thai sau sinh thường bị bỏ qua do một số quan niệm sai lầm như sau sinh có kinh lại mới đặt vòng hoặc cho con bú sẽ không thể có thai…Theo thống kê của các nhà khoa học:
• Mang thai khi mẹ còn chăm em bé ở dưới 1 tuổi làm tăng nguy cơ sinh non, trẻ sơ sinh nhẹ cân, tăng nguy cơ tử vong ở trẻ em.
• Sau khi sinh con bất cứ người phụ nữ nào cũng có thể có thai lại nếu không thực hiện tránh thai. Phụ nữ có thể có thai trước khi có kinh trở lại.
Sau sanh, người mẹ được khuyến khích cho con bú sữa mẹ. Nếu trong thời gian này cần sử dụng biện pháp ngừa thai thì biện pháp nào là tốt nhất? Vấn đề mà các bà mẹ thường quan tâm là phải sử dụng biện pháp nào vừa có hiệu quả tránh thai cao vừa không có ảnh hưởng đến số lượng cũng như chất lượng của sữa mẹ.
Sau khi sinh con thì khi nào sự thụ thai trở lại?
Không dễ để xác định thời điểm có thai trở lại. Nói chung là từ khi bắt đầu hành kinh trở lại sau khi sanh, bạn đã có khả năng có thai trở lại, thông thường khoảng thời gian này là 4 tuần lễ hậu sản. Vấn đề là sự hành kinh không phải là sự chỉ điểm chính xác về thời gian bạn có khả năng có thai lại vì sự rụng trứng có thể xảy ra trước khi có kinh. Có rụng trứng nghĩa là bạn có thể có thai. Chu kỳ kinh đầu tiên sau sanh thường không kèm theo sự rụng trứng. Tuy nhiên, sự rụng trứng có thể xảy ra ngay trong chu kỳ đầu tiên sau sanh. Nghĩa là bạn có thể có thai lại ngay sau sanh. Vì vậy, nếu có quan hệ tình dục ngay sau sanh bạn cần phải nghĩ đến việc áp dụng biện pháp tránh thai.
Sử dụng biện pháp ngừa thai nào khi cho con bú?
Khi cho con bú sữa mẹ dùng các biện pháp tránh thai không có hormone thì tốt hơn vì các phương pháp này sẽ không ảnh hưởng đến sữa mẹ. Các biện pháp này bao gồm phương pháp vô kinh khi cho con bú (LAM: Lactation Amenorrhea Method), bao cao su (BCS), vòng tránh thai hay dụng cụ tử cung. Một số phương pháp ít thông dụng hơn là màng ngăn âm đạo, mũ cổ tử cung, thuốc diệt tinh trùng… Thuốc ngừa thai chỉ có progestin, thuốc tiêm DMPA, que cấy Implanon là các phương pháp tránh thai có sử dụng hormone có thể sử dụng được trong khi cho con bú.
Các phương pháp ngừa thai không có nội tiết
1. Phương pháp vô kinh khi cho con bú
Cho con bú sữa mẹ không chỉ là điều tốt nhất mà bạn có thể làm cho trẻ mà còn là một cách tránh thai hữu hiệu. Nếu thực hiện đúng cách hiệu quả của phương pháp này có thể lên đến 98%. Những điểm mạnh của phương pháp này là: đơn giản, không có tác dụng phụ, không tốn chi phí nào, không ảnh hưởng đến việc quan hệ tình dục, mang lại nhiều lợi ích cho trẻ và cả cho cơ thể bạn.
Ba điều kiện cần thiết để đạt hiệu quả cao là
– Cho con bú sữa mẹ hoàn toàn.
– Người mẹ chưa có kinh lại trong vòng 56 ngày sau sanh.
– Trẻ dưới 6 tháng.
Cho trẻ bú hoàn toàn sữa mẹ và không sử dụng bình sữa. Động tác mút vú của trẻ đóng vai trò quan trọng trong phương pháp này. Khoảng thời gian giữa các lần cho bú là không quá 4 giờ vào ban ngày và 6 giờ vào ban đêm. Thực ra đối với trẻ sơ sinh thì chỉ cần bạn cho bú đúng theo nhu cầu của trẻ là có thể đáp ứng đúng điều này. Đối với trẻ dưới 6 tháng tỷ lệ thất bại là 2%. Bắt đầu từ sau 6 tháng tỷ lệ này tăng lên trên 5%.
Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp tránh thai tạm thời và có giới hạn. Bà mẹ cần cho trẻ bú liên tục và hoàn toàn. Bà mẹ cũng cần có chế độ ăn uống đầy đủ và hợp lý. Khó biết được khi nào việc cho con bú không còn tác dụng tránh thai nữa vì mỗi người mỗi khác. Tất nhiên, khi người mẹ có kinh khi dùng LAM thì cần chuyển qua phương pháp ngừa thai khác.
2. Vòng tránh thai
Đây là một biện pháp tránh thai cực kỳ hiệu quả. Hoàn toàn không ảnh hưởng đến sữa mẹ nên rất thích hợp trong giai đoạn cho con bú. Không đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt, chỉ cần đặt 1 lần. Tuy nhiên thời gian để đặt vòng tránh thai sớm nhất là sau 4 tuần lễ hậu sản để tử cung co hồi lại bình thường. Trong thời gian cho con bú, lượng estrogen giảm dẫn đến sự gia tăng ảnh hưởng của progesterone làm mỏng niêm mạc âm đạo và nhất là tử cung dẫn đến nguy cơ thủng tử cung cao hơn so với bình thường, nhất là các trường hợp sản phụ sinh mổ. Do đây là biện pháp tránh thai hiệu quả rất cao, rẻ tiền, thích hợp trong giai đoạn cho bú nên ngày càng được áp dụng nhiều.
3. Bao cao su (BCS)
Một biện pháp phổ biến và hiệu quả nếu sử dụng đúng cách. Đối với người cho con bú thì BCS có thể bắt đầu sử dụng rất sớm ngay sau sanh, ngay lần đầu tiên bạn quan hệ tình dục trở lại, hoàn toàn không ảnh hưởng đến sữa mẹ. Một vài người có thể không thích vì BCS có thể ảnh hưởng đến qúa trình quan hệ nhưng BCS có thể ngăn ngừa các bệnh lây qua đường tình dục, là biện pháp dự phòng cho bất cứ biện pháp tránh thai nào khác.
Ngoài ra còn có các phương pháp ít thông dụng hơn để chọn lựa như: mũ cổ tử cung, màng ngăn, thuốc diệt tinh trùng …

Các phương pháp ngừa thai có hormone

1. Thuốc tránh thai chỉ có Progestin
Là thuốc ngừa thai dạng uống phù hợp trong thời gian cho con bú. Thuốc tránh thai chỉ có progestin không ảnh hưởng lên sự tiết sữa cũng như thành phần của sữa. Thuốc có thể sử dụng ngay sau sanh nhưng WHO khuyến cáo nên sử dụng sau 6 tuần hậu sản tức là khi sự tiết sữa đã được thiết lập đầy đủ. Một khi sự tiết sữa đã hình thành liều thấp không ảnh hưởng lên thời gian cho con bú cũng như tình trạng chung của trẻ. Tuy nhiên, so với thuốc ngừa thai dạng phối hợp thì có hiệu quả thấp hơn. Tỷ lệ thất bại trong năm đầu tiên là khoảng 8%. Vì vậy vấn đề quan trọng khi sử dụng viên tránh thai này là viên thuốc cần được uống mỗi ngày vào cùng một thời điểm (cụ thể là trễ không quá 3 giờ). Nếu quên hay trễ hơn 3 giờ thì uống ngay viên thuốc quên và phải sử dụng biện pháp tránh thai dự phòng trong vòng 48 giờ. Do điều kiện tuân thủ như vậy nên trên thực tế hiệu quả của phương pháp này không cao lắm.
2. Thuốc tiêm tránh thai DMPA
Thuốc tiêm tránh thai được tiêm mỗi 3 tháng. Các phụ nữ cho con bú ngay sau 4 tuần hậu sản là có thể tiêm được. Thuốc tiêm này không làm ảnh hưởng đến sữa mẹ. Hiệu quả của phương pháp này gần như tuyệt đối. Tác dụng phụ của thuốc bao gồm ra rong huyết thấm giọt hoặc vô kinh và tăng cân. Đối với các bà mẹ trẻ thì cần lưu ý do DMPA có thể làm ảnh hưởng đến mật độ xương, nhất là dùng kéo dài và ở người trẻ tuổi. Mặc dù ít cần sự tuân thủ so với các thuốc uống nhưng người sử dụng phải quay lại cơ sở y tế mỗi 3 tháng để được tiêm mũi tiếp theo (thời gian chênh lệc không quá 1 tuần). Và do tác dụng kéo dài nên khả năng có thai cũng hồi phục chậm, trung bình 10 tháng sau lần tiêm cuối.
3. Que cấy tránh thai
Đây cũng là một lựa chọn tốt cho các bà mẹ cho con bú. Cấy 1 que duy nhất dưới da ở mặt trong cánh tay có tác dụng ngừa thai trong vòng 3 năm. Que cấy phóng thích đều đặn progestin mỗi ngày và không ảnh hưởng đến sữa mẹ cũng như quá trình cho con bú. Việc đặt và rút que cấy cần được thực hiện bởi nhân viên y tế đã được tập huấn. Ở Việt Nam, biện pháp tránh thai này đã được sử dụng khá rộng rãi. Người sử dụng cần lưu ý khả năng rong huyết trong vài tháng đầu sử dụng và sau đó là vô kinh. Một điểm cần cân nhắc nữa là giá thành của phương pháp này là khá cao.
Vấn đề thuốc ngừa thai phối hợp trong giai đoạn cho con bú?
Thuốc ngừa thai phối hợp (COCs: Combined Oral Contraceptives) do có chứa estrogen nên không được khuyến cáo sử dụng trong thời gian cho con bú, nhất là giai đoạn đầu. Tuy nhiên, việc này là không tuyệt đối. Hiệu quả tránh thai của COCs là rất tốt, nhất là so với các thuốc tránh thai uống chỉ có progestin. COCs có thể làm giảm lượng sữa nhưng không làm thay đổi thành phần của sữa. Lượng estrogen tiết qua sữa không làm hại đến trẻ sơ sinh bình thường nhưng nếu trẻ sinh thiếu tháng thì bạn nên tránh dùng COCs. Trên thực tế WHO khuyến cáo rằng các bà mẹ cho con bú có thể đợi sau khi trẻ 6 tháng để dùng COCs vì sau giai đoạn này trẻ đã có khả năng tiếp nhận đa dạng thức ăn hơn.
Như vậy nếu cần tránh thai trong giai đoạn cho con bú thì các bà mẹ cần cân nhắc giữa nhu cầu tránh thai và nhu cầu cho con bú (hoàn toàn hay không hoàn toàn), thời gian sớm hay muộn để áp dụng tránh thai, và giá thành các phương pháp tránh thai để lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp cho mình.
Nếu các bà mẹ cần tư vấn hãy liên hệ Phòng khám bs Vân 0982107595/0913014595 hoặc fanfage Phòng khám bác sĩ Vân 67 Trần Thị Lý, Hà Lam, Quảng Nam. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ các bạn!

0982 107 595